ร้านแลกเงินในไทยกับสเตเบิลคอยน์เงินบาท: ธนาคารแห่งประเทศไทยตัดสินใจอะไรบ้าง

5 พฤศจิกายน 2569 ธนาคารแห่งประเทศไทย (ธปท.) ประกาศว่าตลอดปี 2570 จะไม่รับคำขอใบอนุญาตร้านแลกเงินรายใหม่เลย โอกาสสุดท้ายที่จะยื่นเอกสารตามกฎปัจจุบันคือ 1–30 ธันวาคม 2569 รอบถัดไปจะเปิดในปี 2571 และใช้กฎใหม่แล้ว: ปีละสองครั้ง ในเดือนมีนาคมและกันยายน ร้านแลกเงินที่เปิดอยู่ตอนนี้ไม่ต้องปิด แต่ภายในปี 2570 ต้องปรับตัวให้ถึงมาตรฐานใหม่ ในช่วงเดียวกันธนาคารกลางยังหารือเรื่องใหญ่อีกเรื่อง คือสเตเบิลคอยน์ที่ผูกกับเงินบาทแบบหนึ่งต่อหนึ่ง ผู้ว่าการบอกว่ากฎสำหรับเหรียญนี้น่าจะออกภายในเดือนมีนาคม 2570

ใครที่แลกเงินสดตามร้านแลกเงินในพัทยา พรุ่งนี้ยังไม่มีอะไรเปลี่ยน แต่ข่าวทั้งสองเรื่องพูดถึงสิ่งเดียวกัน: ผู้กำกับดูแลกำลังดึงเงินออกจากโซนสีเทา และตรวจลูกค้าเข้มขึ้นทุกจุดที่มีการแลกเงินบาทเป็นอย่างอื่น

ธนาคารแห่งประเทศไทยตัดสินใจอะไรเรื่องร้านแลกเงิน

ผู้ประกาศเรื่องนี้คือ Pimpan Charoenkwan ผู้ช่วยผู้ว่าการที่ดูแลสายตลาดการเงินของธนาคารแห่งประเทศไทย เหตุผลคือ ธนาคารอยากยกระดับร้านที่เปิดอยู่แล้วให้ถึงมาตรฐานใหม่ก่อน แล้วค่อยเปิดรับรายใหม่

ตอนนี้รับคำขอปีละสี่ครั้ง ต่อจากนี้ตารางจะเป็นแบบนี้:

• 1–30 ธันวาคม 2569 รับคำขอครั้งสุดท้ายตามกฎปัจจุบัน ผ่านสำนักงานใหญ่หรือสำนักงานภาคของธนาคารแห่งประเทศไทย
• ปี 2570 ไม่รับคำขอใหม่เลย
• ตั้งแต่ปี 2571 เปิดรับปีละสองรอบ เดือนมีนาคมและกันยายน ตามเกณฑ์ใหม่

ธนาคารบอกว่าจะประกาศเกณฑ์ใหม่ในเดือนธันวาคม 2569 ในร่างที่รับฟังความเห็นเมื่อเดือนกันยายน เส้นตายสำหรับร้านที่เปิดอยู่แล้วค่อนข้างเข้ม: ต้องยื่นเอกสารขอยกระดับภายใน 31 ธันวาคม 2570 ใครไม่ยื่น ใบอนุญาตจะหมดอายุในวันนั้น ส่วนร้านที่ต้องเพิ่มทุนหรือลดจำนวนสาขา จะได้เวลาเพิ่มอีกราวหนึ่งปี

ทำไมต้องเป็นร้านแลกเงิน

ธนาคารเขียนไว้ตรง ๆ ว่าธุรกิจที่ใช้เงินสดเสี่ยงจะกลายเป็นช่องทางเคลื่อนย้ายและซ่อนเงินจากอาชญากรรม ธนาคารกลางเรียกเงินสีเทาและการฉ้อโกงว่าเป็นปัญหาเชิงโครงสร้างของเศรษฐกิจ และร้านแลกเงินอยู่ในรายการห้ามาตรการเดียวกับการซื้อขายทองคำด้วยเงินสดก้อนใหญ่และการผ่อนแบบ BNPL ผู้ว่าการวิทัย รัตนากร นำเสนอรายการนี้เมื่อ 29 ตุลาคม และวางกรอบเวลาไว้ตั้งแต่พฤศจิกายน 2569 ถึงมีนาคม 2570

ร้านแลกเงินในประเทศมีมากกว่าสองพันแห่ง ธนาคารจึงประเมินว่าการระงับรายใหม่จะไม่กระทบนักท่องเที่ยวและคนที่อยู่ที่นี่: ยังมีที่ให้แลกเงินเหลือเฟือ คนในตลาดโดยรวมก็เห็นด้วย ในการรับฟังความเห็น 57% สนับสนุนแผนนี้ 23% คัดค้าน ฝ่ายที่ไม่เห็นด้วยมองว่ากฎตอนนี้ก็พอแล้ว และกฎใหม่จะเพิ่มต้นทุนและกระทบร้านเล็ก ๆ

เบื้องหลังเรื่องนี้ไม่มีคดีดังของร้านแลกเงินที่มีใบอนุญาต อย่างน้อยเราก็ไม่เจอในแหล่งข้อมูลสาธารณะ แต่บริการแลกเงินผิดกฎหมายมีให้เห็นไม่น้อย 1 พฤศจิกายน ตำรวจปิดเว็บไซต์ Fupay ตามเบาะแสจากธนาคารแห่งประเทศไทย: ในหนึ่งปีมีเงินราว 170 ล้านบาทผ่านบัญชีห้าบัญชี ลูกค้าแลกเงินหยวนแล้วโอนเข้า Alipay และบางบัญชีเชื่อมโยงกับอาชญากรรมทางเทคโนโลยี

ร้านแลกเงินในไทยจะเป็นแบบไหน

ตอนนี้ยังเป็นแค่ร่าง กฎฉบับสมบูรณ์จะออกในเดือนธันวาคม แต่ทิศทางค่อนข้างชัด ร้านแลกเงินจะแบ่งเป็นสามประเภทตามขนาด:

การตรวจสอบลูกค้าจะใกล้เคียงกับธนาคาร ร่างกำหนดให้ตรวจรายชื่อของสำนักงานป้องกันและปราบปรามการฟอกเงิน (ปปง. หรือ AMLO) และทะเบียนบัญชีม้า: ถ้าลูกค้ามีชื่ออยู่ในนั้น ห้ามทำธุรกรรม ธุรกรรมที่มากกว่า 800,000฿ ต้องตรวจสอบแบบเข้มข้น และถ้าตรวจไม่ได้ ร้านต้องปฏิเสธ กรรมการและผู้รับผิดชอบด้าน compliance ต้องสอบผ่านข้อสอบของธนาคารแห่งประเทศไทย ร้านขนาดใหญ่ต้องผ่านการตรวจสอบจากผู้สอบบัญชีภายนอกทุกปี ใบเสร็จจะต้องระบุเวลาทำธุรกรรม และหนังสือรับรองสถานะใบอนุญาตต้องติดไว้ให้ลูกค้าเห็น

อีกกฎหนึ่งไม่ใช่ร่างแล้ว แต่ใช้จริง: ตั้งแต่ 1 พฤศจิกายน 2569 ธุรกรรมเงินสดตั้งแต่ 5 ล้าน฿ขึ้นไป รวมถึงการซื้อขายเงินตราต่างประเทศที่ธนาคาร ต้องผ่านการตรวจสอบแบบเข้มข้น

สเตเบิลคอยน์เงินบาทคืออะไร

พูดง่าย ๆ สเตเบิลคอยน์คือคริปโตที่ราคาผูกไว้กับเงินจริง: หนึ่งโทเคนควรมีค่าเท่ากับเงินหนึ่งหน่วย ตัวที่ดังที่สุดคือ USDT ซึ่งผูกกับดอลลาร์สหรัฐ ธนาคารแห่งประเทศไทยอยากได้เหรียญแบบเดียวกัน แต่เป็นเงินบาทและอยู่ภายใต้การกำกับของตัวเอง

ตั้งแต่ 19 ตุลาคมถึง 17 พฤศจิกายนเป็นช่วงรับฟังความเห็นเรื่อง THB stablecoin ตอนแรกกำหนดไว้แค่สิบวัน ถึง 28 ตุลาคม แต่ภายหลังขยายเป็นหนึ่งเดือน เอกสารรับฟังความเห็นของธนาคารกลางอธิบายเหรียญนี้ไว้ค่อนข้างละเอียด

หนึ่งต่อหนึ่ง และไม่มีดอกเบี้ย เหรียญผูกกับเงินบาทและมีทรัพย์สินหนุนหลังเต็มจำนวน ช่วงแรกทรัพย์สินหนุนหลังเป็นเงินฝากธนาคารเท่านั้น กระจายในหลายธนาคาร และแยกจากทรัพย์สินของผู้ออกเหรียญเผื่อกรณีล้มละลาย ผู้ออกเหรียญต้องไถ่ถอนเหรียญเป็นเงินบาทภายในหนึ่งวันทำการ ห้ามจ่ายดอกเบี้ยหรือผลตอบแทนใด ๆ ให้ผู้ถือ ไม่ว่าจะถือไว้นานหรือถือมากแค่ไหน

ไม่ได้มาแทนพร้อมเพย์ ธนาคารเขียนชัดว่าเหรียญนี้มาเสริมระบบชำระเงินที่มีอยู่ ใช้สำหรับการชำระเงินบนบล็อกเชน ธุรกรรมสินทรัพย์ที่แปลงเป็นโทเคน และการโอนเงินไปต่างประเทศ

ใบอนุญาตสองแบบ ผู้ออกเหรียญเป็นคนออกเหรียญ ถือเงินสำรอง และเปิดเผยยอดเงินสำรองทุกวัน ส่วนผู้ให้บริการกระเป๋าเงินเก็บเหรียญและจัดการการชำระเงิน ช่วงแรกผู้ออกเหรียญจะมีไม่กี่ราย เอกสารไม่ได้ระบุจำนวนที่แน่นอน ตัวเลข “ราวสองราย” ที่วนอยู่ในสื่อภาษาอังกฤษ เราไม่เจอในเอกสารต้นทาง ส่วนผู้ให้บริการกระเป๋าเงินมีได้ไม่จำกัด: รับคำขอเป็นรอบ ๆ ไม่มีเพดาน กระทรวงการคลังเป็นผู้ออกใบอนุญาตตามที่ธนาคารแห่งประเทศไทยเสนอ

เฉพาะกระเป๋าที่ยืนยันตัวตนแล้ว เหรียญโอนกันได้เฉพาะระหว่างกระเป๋าที่เจ้าของผ่านการยืนยันตัวตนแล้ว ผู้ออกเหรียญอายัด ยึด หรือเผาเหรียญได้ รวมถึงตอนที่เหรียญย้ายผ่านบริดจ์ไปบล็อกเชนอื่น หรือถูก “ห่อ” เป็นโทเคนอื่น ห้ามเชื่อมกระเป๋าเข้ากับกระดานเทรดคริปโตต่างประเทศที่อยู่นอกการกำกับของ ก.ล.ต. เพื่อไม่ให้เหรียญกลายเป็นช่องทางเลี่ยงการควบคุมการแลกเปลี่ยนเงิน

ทั้งหมดนี้เพื่ออะไร ในบทสัมภาษณ์ที่ Thaiger นำมาเล่าต่อ ผู้ว่าการอธิบายว่า นักลงทุนคริปโตที่ขายบิตคอยน์แล้วจะถือเงินไว้ในเหรียญของไทยได้ โดยไม่ต้องถอนเข้าบัญชีธนาคารและไม่ต้องหนีไปถือ USDT ฝั่งธนาคารพาณิชย์ก็สนใจไอเดียนี้ ธนาคารกสิกรไทยบอกว่ากำลังพิจารณาขอใบอนุญาต แต่รอกฎฉบับละเอียดก่อน

อะไรที่ยังไม่รู้

วันที่แน่นอน “มีนาคม 2570” มาจากคำพูดของผู้ว่าการที่สื่อนำมาเล่าต่อ บนหน้าเว็บของธนาคารแห่งประเทศไทยมีแค่กรอบเวลารวมของทั้งห้ามาตรการ คือพฤศจิกายน 2569 ถึงมีนาคม 2570 หลังรับฟังความเห็น กระทรวงการคลังต้องประกาศให้การออกสเตเบิลคอยน์เป็นธุรกิจที่ต้องมีใบอนุญาต จากนั้นธนาคารจะออกกฎ และร่างกฎนั้นก็จะมีการรับฟังความเห็นอีกรอบ

ชาวต่างชาติและนักท่องเที่ยว เอกสารไม่ได้พูดถึงเลย ดูจากข้อห้ามเชื่อมกับกระดานเทรดต่างประเทศ ก็แปลว่าจะถือเหรียญได้เฉพาะในกระเป๋าเงินของไทยที่ยืนยันตัวตนแล้ว แต่ชาวต่างชาติจะเปิดกระเป๋าแบบนี้ได้อย่างไร ยังไม่มีใครบอก

มาตรฐานฉบับสมบูรณ์ของร้านแลกเงิน ตารางข้างบนเป็นร่าง ตัวเลขยังอาจเปลี่ยนได้ในเดือนธันวาคม

แล้วการแลกเงินในพัทยาจะเป็นอย่างไร

ไม่มีอะไรเร่งด่วน แลกเงินสดกับร้านที่มีใบอนุญาตได้เหมือนเดิม ถ้าแลกก้อนใหญ่ เตรียมพาสปอร์ตไว้และพร้อมตอบคำถาม การตรวจสอบมีแต่จะเข้มขึ้น ที่ต้องระวังมากขึ้นคือคู่เทรดแปลกหน้าในตลาด P2P และบริการออนไลน์ไม่ระบุตัวตนที่เงินบาทเข้ามาจากบัญชีแปลกหน้า: ตอนนี้บัญชีม้าเป็นเป้าหลักของธนาคารและตำรวจ และถ้ามีคนจ่ายเงินให้คุณจากบัญชีแบบนี้ บัญชีของคุณก็อาจโดนอายัดด้วย เรื่องนี้เกิดขึ้นได้อย่างไร เราเล่าไว้ในบทความ “P2P ในไทย: ทำอย่างไรไม่ให้โดนลากเข้าสแกมของคนอื่นและไม่โดนระงับบัญชี” ส่วนผู้กำกับดูแลทำอะไรกับ USDT ไปแล้วบ้าง อ่านได้ใน “USDT ในไทยปี 2569”

ถ้าคุณเองอยากเปิดร้านแลกเงิน เรื่องนี้ต้องตัดสินใจตอนนี้: คำขอตามกฎปัจจุบันจะรับแค่ 1–30 ธันวาคม 2569 รอบถัดไปคือมีนาคม 2571