การควบคุมการแลกเปลี่ยนเงินในไทย: เงินโอน เงินสด และเพดานใหม่ปี 2569

ตั้งแต่ 29 ธันวาคม 2568 ถ้าผู้มีถิ่นที่อยู่ในไทยได้รับเงินโอนจากต่างประเทศตั้งแต่ 200,000 ดอลลาร์สหรัฐขึ้นไป ธนาคารต้องตรวจเอกสารทุกรายการ ตามที่หนังสือเวียนธนาคารแห่งประเทศไทยที่ 8434/2568 กำหนด ปี 2569 มีมาตรการใหม่ตามมาอีก: ร้านแลกเงินรับซื้อเงินตราต่างประเทศจากลูกค้าหนึ่งรายได้ไม่เกิน 800,000 บาทต่อวัน ส่วนการถอนเงินสดที่สาขาตั้งแต่ 5 ล้านบาท ธนาคารจะตรวจเป็นกรณีพิเศษ ที่ด่านพรมแดน เงินสดที่เกิน 15,000 ดอลลาร์สหรัฐหรือ 450,000 บาทต้องสำแดง

เงินโอนตั้งแต่ 200,000 ดอลลาร์สหรัฐ

หนังสือเวียนลงนามเมื่อ 26 ธันวาคม 2568 และส่งถึงธนาคาร ไม่ใช่ถึงลูกค้า: เป็นแนวทางว่าธนาคารต้องตรวจเงินขาเข้าอย่างไร ใช้กับผู้มีถิ่นที่อยู่ทั้งบุคคลธรรมดาและนิติบุคคล และไม่ได้ครอบคลุมแค่การแลกเงินตราต่างประเทศเป็นบาท แต่รวมถึงการนำเงินตราต่างประเทศเข้าบัญชีเงินฝากเงินตราต่างประเทศ (FCD) ด้วย ชาวต่างชาติแบบไหนที่ธนาคารนับเป็นผู้มีถิ่นที่อยู่ เอกสารชุดนี้ของธนาคารแห่งประเทศไทยไม่ได้บอกไว้ ต้องถามธนาคารของคุณเอง

ผู้กำกับดูแลบอกเหตุผลไว้ตรง ๆ เงินโอนของผู้มีถิ่นที่อยู่ที่เกิน 200,000 ดอลลาร์มีแค่ 15% ของจำนวนรายการขาเข้า แต่คิดเป็น 85% ของมูลค่า ที่ผ่านมาไม่ต้องใช้เอกสาร ลูกค้าแค่แจ้งวัตถุประสงค์ก็พอ ธนาคารแห่งประเทศไทยมองว่าช่องทางนี้สะดวกเกินไปสำหรับเงินที่ไม่ชัดว่ามาจากไหน และเงินก้อนใหญ่ยังทำให้ค่าเงินบาทแกว่งด้วย

ตอนนี้ธนาคารขอเอกสารทุกรายการแบบนี้ในวันที่ทำธุรกรรม ยกเว้นธุรกรรมปกติของลูกค้าธุรกิจที่ธนาคารรู้จักดีและติดตามอยู่ตลอด ลูกค้ากลุ่มนี้ใช้แนวทาง KYB (Know Your Business) แบบผ่อนปรนได้ แต่ข้อผ่อนปรนนี้ก็ใช้ไม่ได้ ถ้าเงินนั้น:

• นำไปลงทุนในอสังหาริมทรัพย์ในไทย
• มาจากสินทรัพย์ดิจิทัล กรณีนี้ต้องมีเอกสารที่มาของตัวสินทรัพย์หรือของเงินที่ใช้ซื้อสินทรัพย์นั้นด้วย
• เป็นเงินทุนประเภทอื่น คือทุกอย่างยกเว้นการลงทุนในบริษัทและสาขาของตัวเอง หลักทรัพย์ สินเชื่อและเงินกู้ และการชำระธุรกรรมอนุพันธ์
• ใช้เพื่อวัตถุประสงค์อื่น คือทุกอย่างที่ไม่ใช่สินค้า บริการ รายได้ เงินโอนและเงินบริจาค การลงทุน ธนบัตร และเงินฝาก

ถ้าไม่มีเอกสารล่ะ ธนาคารแห่งประเทศไทยชี้แจงธนาคารพาณิชย์ไว้เมื่อ 6 มกราคม 2569 ว่าถ้าวัตถุประสงค์เป็นเรื่องปกติ เช่น รายได้ เงินโอน ค่าสินค้าหรือบริการ ธนาคารรับคำรับรองเป็นลายลักษณ์อักษรจากลูกค้าได้ แล้วรายงานธุรกรรมนั้นให้ผู้กำกับดูแล ส่วนอสังหาริมทรัพย์ คริปโต และวัตถุประสงค์อื่นในรายการข้างบน ใช้คำรับรองแทนเอกสารไม่ได้

หนังสือเวียนยังพูดถึงทองคำและเงินสดแยกไว้ต่างหาก เงินตราต่างประเทศที่ได้จากการขายทองคำในต่างประเทศ ธนาคารตรวจเอกสารทุกยอด ไม่มีขั้นต่ำ ส่วนถ้าคุณขายเงินสดสกุลต่างประเทศให้ธนาคาร หรือฝากเข้าบัญชีเงินตราต่างประเทศตั้งแต่ 15,000 ดอลลาร์ขึ้นไป ธนาคารจะขอหลักฐานว่าเงินมาจากไหน: ใบสำแดงศุลกากรตอนนำเข้า หรือใบเสร็จจากร้านแลกเงินในไทยที่คุณซื้อเงินนั้นมา

อะไรที่เพิ่มเข้ามาในปี 2569

กฎ 200,000 ดอลลาร์ยังอยู่ ไม่มีใครยกเลิกหรือผ่อนลง แต่รอบ ๆ กฎนี้มีข้อจำกัดใหม่งอกขึ้นมาอีก สำหรับคนที่อยู่พัทยา เรื่องร้านแลกเงินสำคัญที่สุด ตั้งแต่ปลายเดือนมกราคม 2569 ร้านแลกเงินที่มีใบอนุญาตรับซื้อเงินสดสกุลต่างประเทศและเช็คเดินทางจากลูกค้าหนึ่งรายได้ไม่เกิน 800,000 บาทต่อวัน ส่วนร้านแลกเงินประเภทพิเศษตามแนวชายแดนไม่เกิน 200,000 บาท เวลาแลกต้องแสดงพาสปอร์ต ก่อนหน้านี้ไม่มีเพดาน ตอนนี้ถ้ามีดอลลาร์หรือยูโรก้อนใหญ่ ต้องแบ่งแลกเป็นหลายครั้ง

ตั้งแต่ 1 มีนาคม มีเพดานการซื้อขายทองคำบนแพลตฟอร์มออนไลน์ที่ชำระเป็นเงินบาท: ไม่เกิน 50 ล้านบาทต่อวันต่อคนต่อแพลตฟอร์ม แยกซื้อกับขาย ร้านทองไม่เกี่ยว

ตั้งแต่ 1 เมษายน ธนาคารจับตาการถอนเงินสดที่สาขาตั้งแต่ 5 ล้านบาทต่อวันเป็นพิเศษ: ถามวัตถุประสงค์ อาจขอเอกสาร และรายงานธุรกรรมที่ผิดปกติให้ผู้กำกับดูแล การโอนเงินไม่เกี่ยว

อีกสองมาตรการยังเป็นแค่ร่าง ธนาคารแห่งประเทศไทยกำลังหารือเรื่องขยายกฎ 5 ล้านบาทไปถึงการฝากเงินสดและการแลกเงินที่ธนาคาร InfoQuest รายงานว่าตั้งใจให้เริ่ม 15 ตุลาคม 2569 ส่วนสำนักงานคณะกรรมการกำกับหลักทรัพย์และตลาดหลักทรัพย์ (ก.ล.ต. หรือ SEC) เสนอให้จำกัดการฝากและถอนสเตเบิลคอยน์บนแพลตฟอร์มไทยไว้ที่ 5 ล้านบาทต่อวันต่อคน ขณะที่การโอนระหว่างแพลตฟอร์มไทยด้วยกันไม่มีเพดาน การรับฟังความเห็นเปิดถึง 25 กันยายน

นำเงินสดเข้าและออกได้เท่าไร

นำเงินตราต่างประเทศและเงินบาทเข้าประเทศได้ไม่จำกัด แต่ถ้าเงินตราต่างประเทศมีมูลค่าเกิน 15,000 ดอลลาร์สหรัฐ ต้องสำแดง ทั้งขาเข้าและขาออก ตัวเลข 20,000 ดอลลาร์ที่ยังวนอยู่ตามเว็บต่าง ๆ เป็นข้อมูลเก่าแล้ว และต้องสำแดงเช่นกัน ถ้าเงินบาท เงินตราต่างประเทศ และเช็คจ่ายผู้ถือรวมกันเกิน 450,000 บาท

เรื่องนำเงินตราต่างประเทศออก แต่ละแหล่งเขียนไม่ตรงกัน: กรมศุลกากรไม่ได้ระบุข้อจำกัด แต่สรุปกฎของธนาคารแห่งประเทศไทยพูดถึงเงินตราที่ซื้อจากธนาคารหรือร้านแลกเงินในไทย ถ้าจะนำเงินก้อนใหญ่ออก ให้พกใบสำแดงขาเข้าหรือใบเสร็จร้านแลกเงินไว้กับตัว

เงินบาทนำออกได้ไม่เกิน 50,000 บาทต่อการเดินทางหนึ่งครั้ง ถ้าไปเมียนมา ลาว กัมพูชา มาเลเซีย เวียดนาม และมณฑลยูนนานของจีน ได้ถึง 2 ล้านบาท มากกว่านั้นต้องได้รับอนุญาตจากธนาคารแห่งประเทศไทย

ใบสำแดงต้องยื่นกับเจ้าหน้าที่ศุลกากรที่ด่านด้วยตัวเอง: ใช้พาสปอร์ตกับแบบฟอร์มที่กรอกแล้ว เจ้าหน้าที่จะนับเงิน ประทับตรา และคืนสำเนาให้ เก็บสำเนานี้ไว้ให้ดี เพราะเวลาแลกเงินที่ธนาคารหรือฝากเข้าบัญชีเงินตราต่างประเทศตั้งแต่ 15,000 ดอลลาร์ นี่คือหลักฐานการนำเข้าที่ใช้ได้ทันที

ตั้งแต่ปี 2559 พระราชบัญญัติควบคุมการแลกเปลี่ยนเงินให้นับเงินสดเป็นสินค้าในทางศุลกากร แปลว่าเงินที่ไม่ได้สำแดงเสี่ยงโดนแบบเดียวกับสินค้าที่นำผ่านด่านโดยไม่ผ่านพิธีการศุลกากร ถึงขั้นถูกริบได้

ก่อนโอนเงินก้อนใหญ่ต้องทำอะไร

ถามธนาคารล่วงหน้าว่าวัตถุประสงค์แบบของคุณต้องใช้เอกสารอะไรบ้าง และดูให้วัตถุประสงค์ที่แจ้งตอนโอนตรงกับเอกสาร เก็บสัญญา ใบแจ้งหนี้ รายการเดินบัญชี และใบสำแดงศุลกากรไว้ ถ้าโอนตั้งแต่ 200,000 ดอลลาร์เพื่อซื้ออสังหาริมทรัพย์ หรือเป็นเงินจากการขายคริปโต ให้เตรียมเอกสารที่มาของเงินไว้เลย: คำรับรองใช้แทนไม่ได้

กฎและแนวปฏิบัติของธนาคารเปลี่ยนได้ตลอด บทความนี้จึงใช้แทนคำปรึกษาเฉพาะกรณีไม่ได้ ส่วนความเสี่ยงอีกแบบ คือโดนอายัดบัญชีเพราะไปพัวพันกับเส้นทางเงินโกงของคนอื่น อ่านได้ในบทความเรื่อง P2P