ตั้งแต่ 18 กุมภาพันธ์ 2568 SMART Visa ในไทยออกให้เฉพาะผู้ก่อตั้งสตาร์ทอัพที่จดทะเบียนในไทยแล้ว และได้รับการรับรองจากหน่วยงานรัฐในอุตสาหกรรมเป้าหมายกลุ่มใดกลุ่มหนึ่งจาก 18 กลุ่ม ผู้ยื่นต้องถือหุ้นในบริษัทไม่น้อยกว่า 25% หรือเป็นกรรมการ และมีเงินในบัญชีตั้งแต่ 600,000 บาทมาแล้วไม่น้อยกว่าสามเดือน วีซ่าให้อยู่และทำงานในสตาร์ทอัพของตัวเองได้สูงสุดสองปีโดยไม่ต้องมีใบอนุญาตทำงาน รายงานตัวกับสำนักงานตรวจคนเข้าเมืองปีละครั้ง ค่าธรรมเนียมปีละ 10,000 บาท ปี 2569 กฎยังเหมือนเดิม
อะไรเปลี่ยนไปในปี 2568
วันที่ 13 มกราคม 2568 รัฐบาลตัดสินใจว่า SMART Visa ไม่ควรซ้ำกับ LTR ซึ่งเป็นวีซ่าสำหรับผู้มีฐานะ ทั้งผู้เชี่ยวชาญ นักลงทุน และผู้บริหารระดับสูง จึงยกเลิกประเภท T (ผู้เชี่ยวชาญ) I (นักลงทุน) และ E (ผู้บริหาร) คนกลุ่มนี้ให้ไปขอ LTR แทน เหลืออยู่สองประเภท: S สำหรับผู้ก่อตั้งสตาร์ทอัพ และ O สำหรับคู่สมรสและบุตร สำนักงานคณะกรรมการส่งเสริมการลงทุน (BOI) ประกาศหลักเกณฑ์ใหม่เมื่อ 18 กุมภาพันธ์ 2568 และยกเลิกประกาศเดิมของปี 2561
ทางเลือก “มาพร้อมไอเดีย” ก็หายไปพร้อมกับประเภทวีซ่าเหล่านั้น เมื่อก่อน SMART S ให้ครั้งละหกเดือนหรือหนึ่งปี โดยใช้แผนธุรกิจหรือการเข้าร่วมโครงการบ่มเพาะของรัฐ แล้วค่อยมาเปิดบริษัทในไทยทีหลังได้ กฎใหม่ไม่มีทางนี้แล้ว: ต้องมีบริษัทและใบรับรองสตาร์ทอัพก่อน แล้วค่อยขอวีซ่า บนเว็บไซต์ของโครงการยังเจอข้อความแบบเก่าอยู่บ้าง แต่เอกสารที่มีผลจริงคือประกาศ BOI ที่ ป. 5/2568
ใครขอ SMART S ได้
- สตาร์ทอัพจดทะเบียนในไทยแล้ว และได้รับรองว่าเป็นสตาร์ทอัพในอุตสาหกรรมเป้าหมาย เช่น จากสำนักงานนวัตกรรมแห่งชาติ (NIA) หรือสำนักงานส่งเสริมเศรษฐกิจดิจิทัล (depa)
- ผู้ยื่นถือหุ้นไม่น้อยกว่า 25% ของทุนจดทะเบียน หรือเป็นกรรมการของบริษัท
- มีเงินในบัญชีตั้งแต่ 600,000 บาท และเงินอยู่ในบัญชีไม่น้อยกว่าสามเดือนก่อนยื่น บัญชีจะอยู่ในไทย หรือในประเทศที่ถือสัญชาติหรือพำนักอยู่ก็ได้ คู่สมรสและบุตรต้องเพิ่มอีกคนละ 180,000 บาท และต้องมีไม่น้อยกว่าสามเดือนเช่นกัน
- ประกันสุขภาพสำหรับทั้งครอบครัวตลอดช่วงที่พำนักในไทย ตามคู่มือของ BOI ต้องคุ้มครองผู้ป่วยในอย่างน้อย 500,000 บาท
- ไม่มีลักษณะต้องห้ามเข้าเมืองตามกฎหมายคนเข้าเมือง
อุตสาหกรรมเป้าหมายมี 18 กลุ่ม เช่น อิเล็กทรอนิกส์อัจฉริยะ ยานยนต์สมัยใหม่ การท่องเที่ยวเชิงการแพทย์และสุขภาพ เทคโนโลยีชีวภาพและอาหารแห่งอนาคต หุ่นยนต์ โลจิสติกส์และการบิน ดิจิทัล การแพทย์ อากาศยานและอวกาศ เศรษฐกิจหมุนเวียน และการพัฒนาระบบนิเวศสตาร์ทอัพ รายชื่อเต็มอยู่ในประกาศ BOI ที่ ป. 5/2566
วีซ่าให้อะไรบ้าง
อยู่ได้สูงสุดสองปี และต่ออายุได้ ไม่ต้องมีใบอนุญาตทำงาน แต่ทำงานได้เฉพาะในบริษัทที่ได้รับการรับรองของตัวเอง และต้องไม่ใช่อาชีพที่สงวนไว้สำหรับคนไทย ถ้าจะเปลี่ยนหรือเพิ่มงาน ต้องขอรับรองใหม่ เข้าออกประเทศไม่ต้องขอ re-entry permit และได้ใช้ช่องทางด่วนในสนามบินนานาชาติที่มีบริการนี้
ครอบครัว ได้แก่ คู่สมรสตามกฎหมายและบุตรอายุต่ำกว่า 20 ปี ได้วีซ่า SMART O ระยะเวลาเท่ากัน คู่สมรสก็ทำงานได้โดยไม่ต้องมีใบอนุญาตทำงานเช่นกัน
ค่าใช้จ่ายและระยะเวลารอ
ยื่นคำขอออนไลน์ผ่านพอร์ทัล SMART Visa (smart-visa.boi.go.th) พร้อมเอกสารเป็น PDF คำขอจะผ่านการตรวจของ NIA หรือ depa ตามอุตสาหกรรม กระทรวงการต่างประเทศตรวจประวัติอาชญากรรม และยังมีสำนักงานตรวจคนเข้าเมืองกับกรมการจัดหางานร่วมตรวจด้วย รวมแล้วใช้เวลาไม่เกิน 30 วันทำการนับจากวันที่เอกสารครบ
หลังอนุมัติ BOI จะส่งหนังสือรับรองมาให้ ภายใน 60 วันต้องนำหนังสือนี้ไปทำวีซ่า: ในไทยทำที่ศูนย์ TIESC ใน One Bangkok ซึ่งมาแทนศูนย์ OSS เดิมตั้งแต่มีนาคม 2568 ถ้าอยู่ต่างประเทศทำผ่านระบบ Thai e-Visa ค่าธรรมเนียมปีละ 10,000 บาทตามจำนวนปีที่ได้รับอนุญาต จ่ายเป็นเงินสดเท่านั้น ถ้าทำในต่างประเทศ จำนวนเงินขึ้นกับอัตราแลกเปลี่ยนและสถานกงสุล
ต้องยื่นต่ออายุอย่างช้า 60 วันก่อนวีซ่าหมดอายุ
ต้องรายงานอะไรบ้าง
แทนการรายงานตัวทุก 90 วัน ผู้ถือวีซ่าแจ้งที่พักกับสำนักงานตรวจคนเข้าเมืองปีละครั้ง แต่ยังมีรายงานอีกอย่างที่คนมักลืม: ทุกเดือนกันยายน ต้องส่งข้อมูลบริษัทให้ฝ่าย SMART Visa ของ BOI ได้แก่ หนังสือรับรองบริษัทจาก DBD รายชื่อผู้ถือหุ้น และงบการเงินที่ผ่านการตรวจสอบบัญชี
ถ้าต้องการเปิดบริษัท ไม่ใช่ขอวีซ่าสตาร์ทอัพ อ่านพื้นฐานการจดทะเบียนบริษัทที่มีต่างชาติถือหุ้น ส่วน BOI ให้สิทธิประโยชน์อะไรกับธุรกิจ IT อ่านได้ในบทความแยก
