ลาร์รี เอลลิสัน (Larry Ellison) คือบุคคลที่ยืนอยู่ใจกลางเศรษฐกิจดิจิทัลยุคใหม่ ทุกวันนี้ผู้ร่วมก่อตั้งและผู้ถือหุ้นใหญ่ที่สุดของ Oracle ไม่ได้ถูกยกเครดิตแค่เรื่องสร้างบริษัทเทคโนโลยีที่สำคัญที่สุดแห่งหนึ่งของโลก แต่ยังถูกมองว่ามีอิทธิพลโดยตรงต่อการทำงานของโครงสร้างพื้นฐานอินเทอร์เน็ต บริการภาครัฐ และแพลตฟอร์มสื่อระดับโลก
ความมั่งคั่งของเขาแทบทั้งหมดผูกอยู่กับหุ้น Oracle และขึ้นลงตามราคาหุ้น ในเดือนกันยายน 2568 ตามข้อมูลของ Bloomberg เคยขึ้นไปเกือบแตะ 400,000 ล้านดอลลาร์อยู่ช่วงสั้น ๆ แต่พอต้นเดือนพฤศจิกายน 2569 หลังหุ้นร่วง Forbes ประเมินไว้ราว 150,000–160,000 ล้านดอลลาร์ และเอลลิสันก็หลุดจากสิบอันดับคนรวยที่สุดในโลก แต่ที่สำคัญกว่านั้นคือ Oracle คุมระบบสารสนเทศสำคัญของภาคเอกชนและรัฐบาลสหรัฐฯ มาหลายทศวรรษ และในปี 2569 ก็ได้ถือหุ้นใน TikTok อเมริกา พร้อมเป็นผู้เก็บข้อมูลผู้ใช้
เรื่องนี้ว่าด้วยการที่เอลลิสันไต่ขึ้นมามีอำนาจขนาดนี้ได้อย่างไร อาณาจักร Oracle คืออะไร และการที่ข้อมูลไปกระจุกอยู่ในมือบริษัทเอกชนจะนำไปสู่อะไร
จากโปรเจกต์ของ CIA สู่การก่อตั้ง Oracle
เส้นทางของ Oracle เริ่มต้นในช่วงปี 2513–2522 ตอนที่เอลลิสันทำโปรเจกต์ประมวลผลข้อมูลให้ผู้รับเหมาด้านกลาโหม หนึ่งในโปรเจกต์สำคัญช่วงแรกคืองานของ CIA ที่มีชื่อรหัสว่า Oracle ตอนนั้นแนวคิดฐานข้อมูลเชิงสัมพันธ์ (relational database) เพิ่งเริ่มก่อตัว และเทคโนโลยีนี้เองที่กลายเป็นรากฐานของยักษ์ใหญ่ในอนาคต
IBM เป็นเจ้าแรกที่สร้างต้นแบบระบบที่ใช้งานได้จริง และอธิบายไว้อย่างละเอียดในเอกสาร เอลลิสันกับทีมใช้วิธีที่ถูกอธิบายไว้นี้เป็นฐาน สร้างผลิตภัณฑ์เชิงพาณิชย์ของตัวเองขึ้นมา และออกสู่ตลาดในปี 2522 ก่อน IBM เองเสียอีก
ไอเดียทางวิชาการที่ใช้ได้ฟรีกลายเป็นเครื่องยนต์ที่ต่อมาเติบโตเป็นธุรกิจมูลค่าหลายพันล้านดอลลาร์
ความสำเร็จของ Oracle ไม่ได้มาจากเทคโนโลยีอย่างเดียว แต่มาจากฝีมือการขายของเอลลิสัน การสร้างดีมานด์ และการผูกลูกค้าไว้ในระบบนิเวศที่ออกยาก
ทำไม Oracle ถึงกลายเป็น “แลนด์ลอร์ดดิจิทัล” ของโลก
Oracle สร้างโมเดลที่ทำให้ตัวเองขาดไม่ได้:
- ฐานข้อมูลเชิงสัมพันธ์ที่เก็บตารางได้หลายล้านตาราง และรองรับธุรกรรมหลายพันรายการต่อวินาที
- ดาต้าเซ็นเตอร์ของตัวเอง
- ระบบปิดเฉพาะของบริษัท (proprietary) ที่เลิกใช้ได้ยากมาก
ทุกวันนี้ธนาคารรายใหญ่ที่สุดของโลกใช้ผลิตภัณฑ์ของ Oracle และในรายชื่อลูกค้ามีทั้ง UnitedHealth, Citibank บริษัทยักษ์ใหญ่ในดัชนี S&P 500 และหน่วยงานรัฐอีกมาก
สำหรับบริษัทและหน่วยงานรัฐ การย้ายไปใช้เทคโนโลยีอื่นหมายถึงงบประมาณที่ต้องจ่ายต่อเนื่องหลายปี การย้ายฐานข้อมูลทั้งหมด และการรื้อระบบภายในใหม่ ในความเป็นจริงคือแทบเป็นไปไม่ได้
ผู้เชี่ยวชาญจึงพูดว่า:
Oracle ไม่ใช่ซัพพลายเออร์ Oracle คือโครงสร้างพื้นฐาน
สัญญากับรัฐบาลและบทบาทในระบบสอดแนม
ตั้งแต่เริ่มต้นอาชีพ เอลลิสันทำงานกับภาคกลาโหม และความสัมพันธ์นี้ยืนยาวมาหลายทศวรรษ
ทุกวันนี้ Oracle จัดหา:
- ระบบวิเคราะห์และระบบสารสนเทศให้หน่วยงานของสหรัฐฯ
- ซอฟต์แวร์สำหรับหน่วยงานด้านความมั่นคง
- โครงสร้างพื้นฐานคลาวด์ให้หน่วยงานรัฐ
บริษัทกลายเป็นผู้จัดหาซอฟต์แวร์รายสำคัญให้กระทรวงต่าง ๆ และหน่วยข่าวกรอง รวมถึงมีสัญญาที่ยังมีผลอยู่กับ CIA และเพนตากอน
Oracle กำลังสร้าง “ระบบท่อประปา” ของข้อมูล คือคลังข้อมูลขนาดมหึมาและเครื่องมือดึงข้อมูล ซึ่งถ้าขาดไป การบริหารราชการสมัยใหม่ก็จะเป็นอัมพาตไปเลย
ในเดือนกันยายน 2567 เอลลิสันเล่าให้นักวิเคราะห์ฟังว่าเรื่องนี้อาจไปได้ไกลแค่ไหน คือ AI บนโครงสร้างพื้นฐานของ Oracle คอยวิเคราะห์ภาพจากกล้องติดตัวตำรวจ (body camera) กล้องจราจร และกล้องวงจรปิดตามถนนอยู่ตลอดเวลา
โลกที่พึ่งพาการประมวลผลข้อมูล
ทุกวินาทีมีข้อมูลใหม่เกิดขึ้นบนอินเทอร์เน็ตนับล้านล้านหน่วย
การซื้อทุกครั้ง การคลิกทุกครั้ง การดูทุกครั้ง คือจุดข้อมูล (data point) ที่ถูกเก็บและนำไปวิเคราะห์
ฐานข้อมูลเชิงสัมพันธ์ของ Oracle ช่วยให้:
- ประมวลผลข้อมูลปริมาณไม่สิ้นสุดได้
- มองเห็นรูปแบบ
- สร้างโมเดลวิเคราะห์พฤติกรรม
- ขับเคลื่อนธนาคาร ประกันภัย โทรคมนาคม โซเชียลมีเดีย และบริการภาครัฐ
ระบบโฆษณาสมัยใหม่ก็ทำงานบนฐานนี้ ทั้งโฆษณาแบบเฉพาะบุคคล การแบ่งกลุ่มเป้าหมายแบบเจาะจง และอัลกอริทึมแนะนำเนื้อหา
Oracle คือหนึ่งในเสาหลักของระบบนิเวศนี้
ขยายอาณาจักรด้วยการเข้าซื้อกิจการ
ในช่วงปี 2543–2552 บริษัทหันมาไล่ซื้อคู่แข่งและกิจการเทคโนโลยีที่เกี่ยวข้องอย่างจริงจัง
ดีลใหญ่มีทั้ง Sun Microsystems (ปิดดีลในเดือนมกราคม 2553) และบริษัทอื่นอีกหลายสิบแห่ง
กลยุทธ์นี้ทำให้ Oracle:
- คุมเทคโนโลยีสำคัญ
- ปิดตลาดไม่ให้คู่แข่งเข้ามา
- ทำให้ลูกค้าพึ่งพาระบบนิเวศของตัวเองมากขึ้น
อุดมการณ์ของเอลลิสันและอิทธิพลทางการเมือง
เอลลิสันกลายเป็นมหาเศรษฐีพันล้านในปี 2536 และนับแต่นั้นก็ลงทุนในโครงสร้างทางการเมืองมาตลอด
สิ่งที่เขาให้ความสนใจ:
- สนับสนุนอิสราเอลและองค์กรที่เกี่ยวข้อง
- ให้ทุนสถาบันคลังสมอง (think tank) รวมถึงสถาบันของโทนี แบลร์ (Tony Blair)
- ตามรายงานเชิงสืบสวนของสื่อ มีส่วนในการผลักดันโปรเจกต์ยืนยันตัวตนดิจิทัล
สถาบันของแบลร์ผลักดันแนวคิดบัตรประจำตัวดิจิทัล (digital ID) ที่รวมข้อมูลสุขภาพ ประวัติการเงิน และข้อมูลภาครัฐอื่น ๆ ไว้ในระบบเดียว
Oracle มีโครงสร้างพื้นฐานที่โปรเจกต์แบบนี้อาจใช้ทำงานได้
TikTok แรงกดดันจากสหรัฐฯ และอำนาจดิจิทัลรูปแบบใหม่
แรงกดดันที่สหรัฐฯ มีต่อ TikTok ไม่ได้มีเหตุผลแค่เรื่องความมั่นคงอย่างเดียว
TikTok กลายเป็นพื้นที่ที่กระแสการเมืองและเทรนด์ข่าวสารมักสวนทางกับผลประโยชน์ของกลุ่มอำนาจเดิม (establishment)
เพื่อเลี่ยงแรงกดดัน TikTok เสนอให้เก็บข้อมูลของคนอเมริกันไว้บนเซิร์ฟเวอร์ของ Oracle ในเท็กซัส
แต่แค่นั้นยังไม่พอ
สุดท้ายธุรกิจของ TikTok ในอเมริกาต้องแยกออกมา ดีลปิดเมื่อวันที่ 22 มกราคม 2569 และตอนนี้เจ้าของคือกิจการร่วมค้า TikTok USDS Joint Venture:
- Oracle, Silver Lake และกองทุน MGX จากสหรัฐอาหรับเอมิเรตส์ได้ไปรายละ 15% ส่วน ByteDance ยังถือไว้ 19.9%
- Oracle เก็บข้อมูลผู้ใช้ชาวอเมริกันและดูแลระบบความปลอดภัย
- มีรายงานว่าอัลกอริทึมเป็นของ ByteDance ที่ให้ใช้ผ่านไลเซนส์ ตัวกิจการร่วมค้านำมาเทรนใหม่ด้วยข้อมูลของคนอเมริกัน และเก็บไว้บนคลาวด์ของ Oracle
พูดง่าย ๆ คือ โซเชียลมีเดียที่วัยรุ่นอเมริกันนิยมที่สุดตัวหนึ่ง (อันดับหนึ่งคือ YouTube) ทำงานบนเซิร์ฟเวอร์ของบริษัทเอลลิสัน
อาณาจักรสื่อและอิทธิพลต่อความคิดเห็นสาธารณะ
ในเวลาเดียวกัน ตระกูลเอลลิสันก็ขยายอิทธิพลในสื่อดั้งเดิม:
- เดวิด เอลลิสัน (David Ellison) ลูกชายของลาร์รี ขึ้นเป็นผู้นำ Paramount Skydance ซึ่งเป็นเจ้าของ CBS
- วันที่ 6 ตุลาคม 2569 บริษัทปิดดีลซื้อ Warner Bros. Discovery ด้วยเงินราว 81,000 ล้านดอลลาร์ และตอนนี้ใช้ชื่อว่า Skydance
- CNN ติดมากับ Warner Bros. Discovery ด้วย CBS กับ CNN จึงอยู่ในมือบริษัทเดียวกันแล้ว
สิ่งนี้ตอกย้ำเทรนด์ที่แพลตฟอร์มสื่อ โซเชียลมีเดีย และระบบจัดเก็บข้อมูลของรัฐ ค่อย ๆ ไปกระจุกอยู่ในมือเจ้าพ่อเทคฯ กลุ่มเล็ก ๆ
ความหมายต่ออนาคต
1. โครงสร้างพื้นฐานกระจุกอยู่ในมือเดียว
ตอนนี้ Oracle ให้บริการอยู่แล้วกับ:
- ธนาคารรายใหญ่ที่สุด
- รัฐบาล
- บริษัทใน Fortune 500
การถือหุ้นใน TikTok และสัญญากับรัฐบาล ทำให้เอลลิสันกลายเป็น “เจ้าของดิจิทัล” ของโครงสร้างพื้นฐานส่วนสำคัญของอเมริกาโดยพฤตินัย
2. รัฐพึ่งพาธุรกิจเอกชน
หลังจากเชื่อมเข้ากับระบบของ Oracle แล้ว รัฐแทบเลิกใช้บริการของบริษัทไม่ได้เลย เพราะต้นทุนการย้ายระบบสูงเกินจะรับไหว
3. ผลประโยชน์ทางธุรกิจ การเมือง และสื่อหลอมรวมกัน
โครงสร้างพื้นฐานเทคโนโลยี ความสัมพันธ์ทางการเมือง สื่อ และโซเชียลมีเดีย รวมกันเป็นวงจรอิทธิพลเดียว
คำถามสำคัญ
การพัฒนาเทคโนโลยีคือรากฐานของสังคมยุคใหม่
แต่เมื่อโครงสร้างพื้นฐานสำคัญ ข้อมูลของพลเมืองหลายล้านคน และแพลตฟอร์มสื่อ ไปกระจุกอยู่ในมือองค์กรเอกชนเพียงแห่งเดียว คำถามก็เกิดขึ้นว่า:
อะไรจะเป็นตัวกำหนดการตัดสินใจ ผลประโยชน์สาธารณะ หรือกำไรล้วน ๆ?
เรื่องของ Oracle และเอลลิสันไม่ใช่เรื่องของมหาเศรษฐีคนเดียว
แต่เป็นเรื่องของการที่ข้อมูลกลายเป็นน้ำมันยุคใหม่ โครงสร้างพื้นฐานดิจิทัลกลายเป็นฐานของอำนาจ และอนาคตของอินเทอร์เน็ตถูกกำหนดโดยบริษัท ไม่ใช่รัฐ
เมื่อร้อยปีก่อน คนธรรมดาได้เข้าถึงตลาดหุ้นอย่างไร: ประวัติกองทุนรวม
ทำไมเรื่องนี้ถึงสำคัญตอนนี้
การคุมข้อมูลจะสร้างความได้เปรียบได้ก็ต่อเมื่อมาพร้อมโครงสร้างพื้นฐาน มาตรฐาน และระบบนิเวศรอบตัวมัน สำหรับบริษัท นี่คือเครื่องเตือนใจว่า คุณค่าของข้อมูลไม่ได้อยู่ที่ปริมาณ แต่อยู่ที่ว่าเปลี่ยนมันเป็นการตัดสินใจได้เร็วและปลอดภัยแค่ไหน
